چاقی موضعی و روش های درمان آن

امروزه، روش های درمانی مختلفی جهت رفع چربی ها و یا به بیان بهتر چاقی موضعی ابداع و مرسوم شده است. این درمان ها با توجه به ویژگی هایشان به روش های مختلفی طبقه بندی می شوند. بر اساس یکی از انواع طبقه بند، روش های درمانی چاقی موضعی را می توان به دو دسته کلی تقسیم نمود:

روش های اینترنال: در این روش ها، با ایجاد سوراخ در پوست ناحیه تحت درمان و خرد کردن و خارج کردن همزمان بافت چربی، پروسه درمانی اجرا می گردد.

روش های اکسترنال: در این روش ها، با استفاده از امواج مختلف نظیر تاباندن نور لیزر، امواج ماوراء صورت (اولتراسوند) یا امواج رادیویی (RF) به ناحیه تحت درمان، بدون خارج کردن بافت چربی، پروسه درمانی اجرا می گردد.

روش های اینترنال:

برخی از روش های اینترنال در درمان چاقی های موضعی در این بخش تشریح می گردد:

لیزر لیپولیز

لیزر لیپولیز روشی برای از بین بردن توده های چربی موضعی است. این روش، از سال ۲۰۰۶ میلادی در سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) به تأیید رسید و از آنجا که واجد تأثیرات بسیار و در عین حال عوارض اندکی بود، از آن تاریخ به بعد بسیار مورد توجه قرار گرفت. در این روش برای تخریب بافت چربی، میله باریکی (کانولا) که از انتهای آن پالس لیزری ساطح می شود توسط سوراخ های کوچکی به قطر ۱ تا ۲ میلیمتر داخل بافت چربی قرار می گیرد. در این بین، در اثر برخورد انرژی تابشی لیزر با جدار سلول های چربی، سلول های چربی از هم پاشیده می شوند. این چربی ها به وسیله جریان خون، لنف و مکانیسم های طبیعی بدن برای جذب و دفع چربی ها، از آن ناحیه برداشته می شوند و در جریان متابولیسم طبیعی بدن از بین می روند.

مزایای لیزرلیپولیز در مقایسه با لیپوساکشن های معمولی

لیزرلیپولیز پروسه ای ظریف بوده و با دستکاری کمتر بدن و همچنین درد و تورم کمتری پس از درمان نسبت به لیپوساکشن همراه می باشد. به دلیل دقت بالای لیزر، نتایج درمانی در این روش مطلوب تر بوده و آثار ناهمواری مشاهده شده در لیپوساکشن های معمولی در این روش وجود ندارد.

تشعشعات لیزر در ناحیه زیر پوست منجر به تحریک سلول های زاینده و ساخته شدن کلاژن و سفت شدن همزمان پوست شده و در نتیجه علاوه بر آنکه شل شدن و آویزان شدن پوست در ناحیه درمان شده ایجاد نمی شود، بلکه تغییرات مثبتی در پوست مشاهده شده و پوست سفت تر نیز می گردد. در افراد مناسب برای درمان با لیزرلیپولیز، میزان حذف چربی هیچ فرقی با روش های لیپوساکشن ندارد. اما نتایج کیفی و زیبایی آن به مراتب بهتر و عوارض ناشی از آن کمتر می باشد.

استفاده از لیزرلیپولیز به مراتب ساده تر از لیپوساکشن کلاسیک بوده و کار با آن راحت تر است. همچنین زمان جراحی و طول دوره درمان به میزان قابل توجهی در این روش کوتاه تر بوده و نیاز به ایجاد سوراخ های بزرگ روی پوست نمی باشد.

عوارض بعد از لیپوساکشن های کلاسیک، همچون ورم یا کبودی، در لیزرلیپولیز کمتر می باشد، چرا که انرژی حرارتی لیزر در این روش باعث می شود که بسیاری از عروق در ناحیه جراحی بسته شده و در نتیجه خونریزی های شدید در ناحیه ایجاد نشود. به کارگیری لیزرلیپولیز در نواحی حساسی نظیر زیر چانه و بازو ها نسبت به روش های لیپوساکشن کلاسیک ساده تر می باشد.

تفاوت های لیزر لیپولیز در مقایسه با لیپوساکشن های معمولی

لیزر لیپولیز به منظور حذف حجم زیادی از چربی پاسخگو نبوده و توصیه نمی شود. در تجمعات موضعی کوچک و متوسط بافت چربی می توان از این روش بهره جست. در عین حال برای برداشت حجم وسیع بافت چربی اضافی باید از روش های لیپوساکشن کلاسیک استفاده نمود.

در لیپوساکشن های کلاسیک، به دلیل وارد شدن توده های چربی تخریب شده به داخل جریان خون، همواره نگرانی از ایجاد آمبولی چربی وجود دارد. اما باید توجه داشت که آمبولی چربی در اثر ورود بافت چربی یا سلول های چربی در خون ایجاد می شود، حال آنکه در روش لیزر لیپولیز به دلیل ذوب چربی و خروج مواد چربی و عدم تخریب بافت چربی، با ورود بافت یا سلول چربی به داخل جریان خون مواجه نیستیم. حتی تحقیقات نشان داده است که چربی ناشی از لیزرلیپولیز منجر به افزایش میزان چربی خون نیز نمی شود. چرا که ورود مواد حاصل از تخریب بافت چربی به جریان خون آنقدر تدریجی اتفاق می افتد که به هیچ وجه منجر به تغییر سطح چربی خون نمی گردد.

در لیزرلیپولیز، بلافاصله پس از اتمام پروسه ذوب و خروج مواد چربی، می توان مراحل درمانی را خاتمه یافته دانست، چرا که چربی تخریب شده با این روش، توسط خود بدن جذب می شود. اما باید توجه داشت که در مواردی که حجم چربی حل شده زیاد باشد، بهتر است از ساکشن نیز جهت خروج مواد تخریب شده استفاده نمود. این در مواردی است که پزشک تشخیص دهد که انتقال میزان زیاد بافت تخریب شده ممکن است بار زیادی به بدن تحمیل نموده و یا از بین بردن آن توسط مکانیسم های طبیعی بدن، کبد یا سایر بخش های بدن را به مخاطره بیندازد.

افراد مناسب برای درمان با لیزرلیپولیز

ویژگی های انتخاب متقاضیان مناسب جهت درمان با لیزر لیپولیز شامل موارد زیر می باشد:

-         برخورداری از سلامت کامل جسمانی

-         عدم استفاده از سیگار

-         عدم ابتلا به بیماری های مزمن نظیر دیابت

-         عدم استفاده از داروی های ضد انعقاد قوی خون

داشتن اضافه وزن متعادل یا چاقی های موضعی

استفاده از اولتراسوند

از سال ۱۹۸۹ پس از استفاده موفق از امواج صوتی در سنگ شکنی کلیه، از این تکنولوژی برای مایع کردن و در نهایت خارج نمودن بافت چربی موضعی استفاده گردید و امروزه این روش به عنوان درمان انتخابی در نواحی تجمع موضعی چربی کاربرد دارد.

در این روش، با استفاده از فرکانسی از صوت که به صورت انتخابی سلول های چربی جدار بدن را تحت تأثیر قرار می دهد، سلول های چربی خرد شده و به صورت مایع در می آید. از آنجایی که در این روش هیچگونه آسیبی به عروق خونی، بافت همبند و پوست ناحیه تحت درمان وارد نمی شود، احتمال آمبولی چربی به صفر رسیده و درد و کبودی ناحیه بسیار اندک می باشد و به دلیل خونریزی بسیار کم در این روش، استفاده از آن در بیماران با چاقی های بیشتر نیز امکان پذیر می باشد. پروسه درمانی به صورت سرپایی و بدون نیاز به بیهوشی عمومی است، اما به تبحر فراوانی جراح نیاز دارد. همانگونه که گفته شد، امروزه استفاده از اولتراسوند، روش انتخابی درمان چربی های اضافی موضعی بوده و موفقیت های درمانی در استفاده از این روش باعث شده است که در کتاب های مرجع جراحی، نتایج درمانی حاصل از روش های درمانی مختلف دیگر با آن مقایسه گردد.

روش های اکسترنال:

استفاده از امواج صوتی، نوری یا رادیویی: در این روش، تاباندن امواج صوتی (اولتراسوند یا اولتراکانتور)، نوری (لیزرلیپولیز) یا رادیویی (رادیوفرکانسی) موجب ایجاد گرما در بافت چربی می شود. در اثر این تابش، چربی درون سلول های چربی به صورت مایع درآمده و اکثرا بدون آسیب به سلول های چربی از آن خارج شده و داخل مایع بین سلولی می شود. در نهایت، چربی های مایع شده به وسیله سیستم لنفاوی از این محیط جدا می شود و داخل خون می ریزد. به این ترتیب، به روشی ساده، چربی های زاید و انباشته شده، بدون بازکردن موضعی از بدن، از ناحیه تجمع یافته خارج می شود.

مزایای روش اکسترنال

یکی از برتری های قابل توجه روش های اکسترنال، عدم نیاز پروسه درمانی به اتاق عمل و چاقوی جراحی می باشد. از طرف دیگر امکان انجام پروسه به صورت سرپایی از مزایای دیگر این روش های درمانی است. همچنین، بیمار می تواند بلافاصله پس از اتمام پروسه درمانی وزن خود را کنترل نماید.

قیمت و صرف هزینه کمتر در این روش ها در مقایسه با شیوه های مشابه، به خصوص برای افرادی که تمایلی به صرف هزینه های بالا به منظور رفع چاقی ندارند. در نهایت، یکی از بزرگترین مزایای این روش ها آنست که هیچگونه عوارض جدی به دنبال استفاده از روش های اکسترنال گزارش نشده است.

محدودیت های روش های اکسترنال

با توجه به اینکه در روش های اکسترنال، در هر جلسه درمانی تنها می توان ۲۰ تا ۴۰ گرم از چربی ناحیه تحت درمان را مایع نمود، دفعات مراجعه بیمار باید بین ۶ تا ۱۰ جلسه افزایش یابد. بنابراین تعداد زیاد مراجعات را می توان از نقاط ضعف این روش درمانی دانست.

کل حجم چربی دفع شده در این روش ها زیاد نیست و تأثیر بیشتر در مناطق حاوی چربی کم نظیر بازو ها مشاهده می شود.

پس از هر بار تاباندن امواج صوتی، فرد باید حدودذ ۳۰ تا ۶۰ دقیقه فعالیت ورزشی داشته باشد تا چربی وارد شده به خون، تبدیل به انرژی و مصرف شود.

با توجه به زنده ماندن سلول های چربی  در انواع روش های اکسترنال، قدرت و توانایی چاق شدن در ناحیه درمان شده باقی مانده و در صورت رعایت نکردن رژیم غذایی، چاقی موضعی باز می گردد.


سلولیت یا تجمع بافت چربی موضعی

سلولیت نوعی از بافت چربی است که در مناطق خاص بدن تجمع یافته، افزایش سایز آن نواحی را ایجاد می کند و به شدت تناسب اندام فرد را از بین می برد. سلولیت، هم در خانم های چاق و هم در لاغر ها وجود دارد و باعث ناصاف شدن سطح پوست می شود. سلولیت اغلب خانم های بزرگ تر از ۲۰ سال را درگیر می کند و انواع گوناگونی دارد. هر قدر مناطق درگیر و میزان چاقی های موضعی کمتر باشد، زیبایی و تناسب اندام فرد بیشتر و بارزتر است. داخل ران، خارج ران (saddle bags)، بازو ها (bingo wings, upper arm)، پهلو ها (love handle)، دور شکم (sparetyre) و باسن شایع ترین مکان های تشکیل سلولیت و چاقی های موضعی هستند.

روش های مختلف درمان چاقی موضعی

الف) روش های تهاجمی که شامل جراحی باز و لیپوساکشن می باشد.

ب) روش های غیر تهاجمی موضعی شامل درمان با امواج ماوراء صورت (اولتراسوند)، امواج لیزر و امواج رادیویی (RF).